Geen stap zonder een lijfwacht

De minister kan niet meer alleen op de fiets naar het Binnenhof en de miljonairsvrouw winkelt onder begeleiding. De "bodyguard" rukt op.

Zeven aspirant persoonsbeveiligers (PB) turen met strakke blikken over de parkeerplaats. Terwijl vijf van hen strategisch staan opgesteld, zodat ze hun sector van de omgeving in de gaten kunnen houden, begeleiden de teamcaptain en de aspirant persoonsbeveiliger hun cliënt naar de voertuig.
Halverwege rent een agressieve man schreeuwend op hem af. "Wat mot jij hier?"  De grote, lange aspirant persoonsbeveiliger draait zich om en weert de aanvaller af, terwijl de andere aspirant persoonsbeveiligers pas na enige aarzeling toesnellen om hem te helpen. 'Wat hebben we nu geleerd?' Dhr Huizinga, de docent van ruim 150 persoonsbeveiligers, is kwaad.
De aanval kwam misschien onverwacht, maar ze hadden veel eerder moeten ingrijpen. 'Het is de taak van aspirant B', zegt hij met de stem van een teleurgestelde schoolmeester, "om de Cliënt zo snel mogelijk veilig naar de auto leiden. Niet hij, maar de anderen hadden de aanvaller tegen moeten houden. Maar jullie staan er met zijn allen naar te kijken, in plaats van de fout te herstellen en snel de bescherming van de cliënt over te nemen van aspirant B".

De in- en uitstapprocedure moet over van Dhr Huizinga, zelf ooit een tijdje lijfwacht van Pim Fortuyn en van de Amerikaanse oud vice-president Al Gore en vele andere bekende en onbekende cliënt.
In bovenstaande situatie werd de cliënt gespeeld door de fotograaf van Intermediair en de aanvaller door Dhr X. Het is een oefening, maar de aspirant persoonsbeveiligers worden stevig aangepakt.

Grotere vraag naar beveiliging
Medelijden is niet nodig. Het is veelzijdig werk en een gediplomeerde persoonsbeveiliger word goed betaald voor het risico hij/zij op zich neemt. Bovendien zijn de juist persoonsbeveiligers vrijwel zeker van een baan. De vraag naar persoonsbeveiliging stijgt namelijk explosief.  Hoeveel persoonsbeveiligers er precies rondlopen, is onbekend. Er zijn in ieder geval enkele tientallen bedrijven die het aanbieden, die overigens lang niet allemaal beveiligers met het keurmerk van het ministerie van Justitie leveren. International Security & Protection Services levert, Nationaal en Internationaal, enkel gediplomeerde en ervaren persoonsbeveiligers.

Bestuurders van multinationals, bekende persoonlijkheden en vermogende laten zich steeds vaker bewaken. Recente gebeurtenissen, zoals de ontvoering van Reinier Terwindt, telg uit een familie van baksteenfabrikanten, en de aanval op Roel Pieper, en wie kent de ontvoering van Dhr Heineken niet, zijn aanleiding voor veel bekende en onbekende vermogende die zich nog niet lieten bewaken om toch maatregelen te nemen. Ook al kost het ze duizenden euro's per maand, aan eventueel losgeld zijn ze nog altijd meer kwijt. Er wordt niet alleen meer bewaakt, maar ook intensiever. De gediplomeerde persoonsbeveiligers zijn naar eigen zeggen in Nederland niet uitgerust met vuurwapens. In Nederland is het verboden zonder de juiste vergunningen wapendragend te werken. Verder wordt bijna alles uit de kast gehaald. Dhr X liet zelfs bij een van zijn 'Quote-500 klanten' een ontvoering van de kinderen in scène zetten om de bewaking te testen. Met toestemming van de ouders, maar zonder dat hun kroost het wist.

Ook meer bewaking bij overheid
Niet alleen in de particuliere sector groeit het aantal persoonsbeveiligers. Na de aanslagen van 11 september en helemaal na de moord op Pim Fortuyn is de overheid politici actiever gaan bewaken. Balkenende wordt, als hij in functie is, zelden zonder twee of drie lijfwachten gezien. Dat lijkt logisch, maar voor Nederland is het betrekkelijk nieuw. Wim Kok liep nog redelijk onbeschermd over straat, zo vertelde hij de commissie die de beveiliging van Fortuyn onderzocht. 'Slechts bij hoge uitzondering ben ik zodanig beveiligd dat er ook werkelijk sprake was van een fysieke bescherming', vertelde Kok de commissie.
Sinds de moord op Fortuyn op 6 mei 2002 is dat ondenkbaar. Tijdens de verkiezingen van 15 mei en de maanden daarna kregen de premier én de lijsttrekkers bescherming. Het regende bedreigingen. De opgestapte PvdA-lijsttrekker Ad Melkert kreeg een doorgeladen pistool opgestuurd. Bij Paul Rosenmöller van GroenLinks werd zijn hele gezin met de dood bedreigd. De familie kon geen stap meer doen zonder lijfwachten. De kinderen gingen onder bewaking naar school, spelen bij vriendjes of naar de sportclub.

Het extra werk leverde de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB), die het gros van de beveiligingsopdrachten uit moet voeren, heel wat problemen op. Er was simpelweg te weinig mankracht. Want sinds de aanslagen van 11 september 2001 was een aanzienlijk deel van de mensen al ingeschakeld voor de bewaking van ambassades en diplomaten. Zo wordt de Amerikaanse ambassadeur Clifford Sobel uit angst voor terreuraanslagen permanent door vijf man omringd en moet hij volgens de bewakers 'bij wijze van spreke een kwartier van tevoren waarschuwen als hij een pakje sigaretten gaat kopen'.

Tekort aan gekwalificeerd personeel
De toch al zwaarbelaste dienst, onderdeel van het Korps Landelijke Politie Diensten, moest na de moord op Fortuyn een beroep doen op de reguliere politiekorpsen. In allerijl kreeg een aantal rechercheurs een korte cursus persoonsbeveiliging en wat extra schietlessen. Ook Dhr X kreeg een verzoek om mensen te leveren. In het politieblad verschenen advertenties waarin (oud-)politiemensen werden gezocht om full- of parttime voor de dienst te komen werken. De DKDB heeft er sindsdien overigens wel formatieplaatsen bij gekregen. Om hoeveel mensen het gaat kon de dienst zo snel niet vertellen. Je zou verwachten dat het inmiddels wel goed zit met de beveiliging van bewindslieden, maar Hamelers heeft er zo zijn twijfels over.
Niet over de kwaliteit van de DKDB'ers of de marechaussees, maar over de politiemensen die worden ingeschakeld. 'Het is een apart vak. Een dag bijscholen van rechercheurs en agenten is echt niet voldoende. Persoonsbeveiliging staat of valt bij discipline', zegt hij. En discipline ontbeert de politie de laatste jaren volgens Hamelers. 'Ze kunnen zich niet eens uniform kleden.' Dat twee weken terug een 'aanslag' op Balkenende door een gek met een mes in een vroeg stadium werd voorkomen, zegt hem niet veel. 'Het verbaasde mij vooral dat de premier nog steeds in een twee-onder-één-kapwoning in een Vinex-wijk woont. Ik ken de situatie ter plaatse niet, maar ik kan mij er wel een voorstelling van maken. Een rotplek om te beveiligen', zegt Hamelers. 'Als je daar komt om te surveilleren, is er geen parkeerplek beschikbaar waarvandaan je alles kunt zien.' Hamelers, voormalig officier van de Koninklijke Marechaussee, ergert zich aan onprofessionele bewakers. Hij mag kritiek hebben op de overheid, in de particuliere sector is het nog veel erger. Persoonsbeveiliging staat in Nederland nog in de kinderschoenen. De meest basale regels worden niet in acht genomen.

Ook Dhr X vindt dat bedrijven vaak onverschillig (of onwetend) met de veiligheid van hun topmensen omspringen. 'Menig secretaresse vertelt over de telefoon waar haar baas zich bevindt. En die rijdt elke dag hetzelfde stuk van huis naar het werk zonder de route te variëren.' Schrijnend is ook de kwaliteit van veel persoonsbeveiligers, vindt Hamelers. 'Die gasten die je op tv ziet bij bekende Nederlanders. Horecaportiers met koperdraad om hun nek en ijzerdraad in hun oren. Veel van die gasten hebben geen diploma van een door Justitie goedgekeurde opleiding. Ze lokken eerder agressie uit dan dat ze het voorkomen. Dat zie je gebeuren bij uitsmijters bij discotheken. Dat soort macho's komt bij ons dan ook niet door de opleiding.' De persoonsbeveiliger kent zijn cliënt. Een goede persoonsbeveiliger valt niet op. Het is ook lang niet zo'n spectaculaire baan als soms wel wordt gedacht. De meeste tijd gaat op aan het voorverkennen.
Hoe veilig is het restaurant waar de cliënt wil gaan eten? Waar zijn de toiletten? Staan er files of zijn er evenementen in de stad waardoor het beveiligen moeilijker wordt? 'Als een cliënt naar het buitenland gaat, dan maakt de persoonsbeveiliger eerst zelf die reis. Hij maakt afspraken met de marechaussee op het vliegveld. Gaat naar het hotel, bespreekt de kamer en boekt voor zichzelf de kamer er pal tegenover. Een echte persoonsbeveiliger kent zijn klant, weet bij wijze van spreken de maat van diens onderbroeken'. Een persoonsbeveiliger blijft min of meer onzichtbaar. Gaat de vip casual gekleed, dan hij ook. Of juist weer niet. 'Medewerkers van het Joegoslavië Tribunaal gaan vaak in pak een strandwandeling maken. De lijfwacht gaat dan juist casual gekleed, zodat hij niet opvalt tussen de rest van de strandgasten".

Ook de aspirant persoonsbeveiliger moeten op veel voorbereid zijn. 'Ze moeten altijd een tas bij zich hebben met daarin casual kleding, maar ook een zwembroek. Stel dat de cliënt wil zwemmen', en erop hamert dat ze de rest van de tijd strak in het pak lopen. Waarom moet een persoonsbeveiliger eigenlijk zo onzichtbaar mogelijk blijven? 'Omdat te opzichtige persoonsbeveiliger agressie oproepen'.
En dan is er nog de cliënt zelf. 'Het is niet leuk om bewaakt te worden. Daarom moet een beveiliger geen gorilla zijn. Hij is de hele dag met iemand op stap en die moet zich ook op zijn gemak voelen.

In de klas van tien zitten nu twee vrouwen. Die zijn erg gewild.
Er zijn steeds meer vrouwen in hoge posities. Winkelen met twee grote kerels valt niet alleen op, het is ook nog eens vervelend; voor haar en voor haar echtgenoot. Een persoonsbeveiliger moet een beetje met zo'n persoon kunnen praten. Ook over de toestand in de wereld. Dat is overigens ook van belang om de risico's in te kunnen schatten.
Het is wel handig dat hij of zij ook weet waar Oman ligt, wat de hoofdstad is en wie er het voor het zeggen heeft als hij daar met de cliënt naartoe gaat.'


Bron: Intermediair 2003